Uzależnienie emocjonalne – cichy problem, który dotyka coraz więcej osób
W dzisiejszym świecie coraz częściej mówi się o uzależnieniach – od alkoholu, hazardu, zakupów czy nowych technologii. Rzadziej jednak można usłyszeć o uzależnieniu emocjonalnym. A to właśnie ono potrafi w subtelny i często niezauważalny sposób zdominować życie człowieka, wpływając na jego relacje, poczucie własnej wartości i zdrowie psychiczne.
Czym jest zależność emocjonalna?
Uzależnienie emocjonalne to stan, w którym jedna osoba odczuwa silną, wręcz niezdrową potrzebę obecności, uwagi i akceptacji drugiej osoby. Relacja taka staje się źródłem lęku przed odrzuceniem, samotnością czy utratą bliskości. Osoba jest w stanie podporządkować swoje potrzeby drugiej stronie, rezygnuje z własnych pasji, znajomych czy planów, byle tylko utrzymać więź.
Nadmierne uzależnienie się od drugiej osoby w zasadzie może rozwinąć się w relacji różnymi osobami np. z rodzicem, dzieckiem, czy przełożonym. Najczęściej jednak taka zależność ma miejsce w związku z partnerem czy partnerką. Warto także dodać, że w takiej relacji partner bywa często idealizowany.
Skąd bierze się tendencja do emocjonalnego uzależnienia?
Specjaliści wskazują, że źródeł uzależnienia emocjonalnego w dorosłości często można szukać w doświadczeniach z dzieciństwa, zwłaszcza w jakości relacji z rodzicami. Brak stabilności emocjonalnej, chłód ze strony opiekunów, nadmierna kontrola albo przeciwnie brak zainteresowania z ich strony mogą prowadzić do wykształcenia lękowego stylu przywiązania. W dorosłym życiu objawia się on silną potrzebą bliskości i jednoczesnym strachem przed jej utratą.
Znaczenie ma tutaj również niskie poczucie własnej wartości i obniżona samoocena. Osoba, która nie wierzy w siebie oraz ma brak zaufania do własnych możliwości może szukać potwierdzenia swojej wartości w relacji romantycznej. Partner zaczyna wtedy pełnić rolę „ratunku”: kogoś, kto ma wypełnić wewnętrzną pustkę, ukoić lęk przed odrzuceniem
i nadać życiu sens. Może być traktowany jako jedyne źródło szczęścia.
Czym charakteryzuje się osoba zależna emocjonalnie?
Najczęściej u osób uzależnionych emocjonalnie możemy zaobserwować:
- lęk przed zmianą;
- brak otwartości na nieznane i nowości;
- niski poziom umiejętności społecznych;
- trudność w podejmowaniu samodzielnych decyzji;
- poszukiwanie partnera już od wczesnego okresu dojrzewania;
- pragnienie wyłączności w związku;
- traktowanie partnera i jego potrzeb priorytetowo;
- rezygnacja z własnych potrzeb i granic;
- obsesyjne myślenie o drugiej osobie;
- przejmowanie wartości, zainteresowań i przekonań swojego partnera;
- zazdrość i potrzeba ciągłej kontroli;
- strach przed samotnością;
- pozostawanie w relacji mimo braku szacunku lub przemocy.
Dlaczego osoby zależne emocjonalne mogą doświadczać przemocy?
Uzależnienie emocjonalne tworzy grunt, na którym przemoc może rozwijać się niezauważenie. W sytuacji, kiedy spostrzegamy partnera jako jedyne źródło bezpieczeństwa i poczucia własnej wartości, rozwija się się silny lęk przed utratą takiej relacji. Dzieje się to nawet wtedy, gdy ma ona charakter przemocowy. Osoba zależna emocjonalnie często minimalizuje niepokojące zachowania i usprawiedliwia partnera. W sobie szuka winy czyjegoś złego postępowania. Jest gotowa wiele znieść i zrobić dużo byle tylko nie dopuścić do rozpadu związku.
Osoba, która stosuje przemoc może nieświadomie albo świadomie — wykorzystywać tę zależność. Może stopniowo zwiększać kontrolę w związku, stosować manipulację i izolować swojego partnera od świata. Z czasem granice przesuwają się coraz dalej. To co kiedyś byłoby nie do przyjęcia, zaczyna być postrzegane jako „normalne”. Właśnie dlatego budowanie poczucia własnej wartości i autonomii jest jednym z kluczowych czynników chroniących przed pozostawaniem w relacjach przemocowych.
Jak można sobie pomóc?
Priorytetem jest uświadomienie sobie problemu. Na początek warto przyjrzeć się swoim relacjom i odpowiedzieć na pytanie: czy jestem w związku z wyboru, czy z lęku przed samotnością? Następnie pomocna może być rozmowa ze specjalistą np. pracownikiem socjalnym czy psychologiem, który pomoże ocenić czy w związku dochodzi do przemocy. Kolejnym krokiem może być psychoterapia. Spotkania z terapeutą pozwalają zrozumieć trudności w relacjach i uczą stawiania granic. Ważne jest także budowanie własnej niezależności – rozwijanie pasji, pielęgnowanie przyjaźni, dbanie o rozwój osobisty. Zdrowa relacja to taka, w której dwie osoby są razem, ale nie kosztem utraty siebie.
Na zakończenie
Uzależnienie emocjonalne szczególnie na początku związku bywa mylone z „wielką miłością” lub oddaniem. Tymczasem prawdziwa bliskość opiera się na wzajemnym szacunku, autonomii i zaufaniu. Edukacja oraz otwarta rozmowa o emocjach i zdrowych relacjach może zapobiegać wielu trudnościom zarówno w życiu prywatnym, jak i rodzinnym. Troska o relacje to także troska o jakość codziennego życia.
Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Górnie
Ul. Rzeszowska 5 (pawilon 7)
36-051 Górno
tel. 518-736-839, telefon interwencyjny 885-696-640
oik@powiat.rzeszow.pl lub oik.gorno@poczta.fm
Joanna Knutel – psycholog
Ośrodka Interwencji Kryzysowej w Górnie
Źródła:
