36. Ogólnopolski Konkurs Tradycyjnego Tańca Ludowego – ważną tradycją kultury ludowej

36. Ogólnopolski Konkurs Tradycyjnego Tańca Ludowego – ważną tradycją kultury ludowej

 ogolnopolski konkurs tradycyjnego tanca ludowego

Rzeszów-Trzciana, 16-17 października 2020 r. 

Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie od 1984 r. i Gmina Świlcza, a właściwie Gminne Centrum Kultury Sportu i Rekreacji Gminy Świlcza zs. w Trzcianie (od 16 lat), jest miejscem spotkań artystów ludowych z całej Polski, a zwłaszcza z południowej jej części i przestrzenią wymiany doświadczeń kilku pokoleń tancerzy i muzyków ludowych. Wszystko to – za sprawą trafionego pomysłu na organizację corocznego konkursu tańca ludowego Otwieranie się na wiele sztuk związanych z folklorem wsi polskiej, w tym i podkarpackiej jest bardzo ciekawe, wartościowe, inspirujące i niezbędne.

Odbyła się już 36. jego edycja, tym razem inna, niecodzienna, nadzwyczajna, bo w formule online, bez udziału publiczności. Zwykle Konkurs gromadził ok. 500 wykonawców od najmłodszych po autentycznych, sędziwych wiekiem mistrzów – amatorów tańca ludowego. Gromadził też rzesze widzów, zarówno podczas koncertów konkursowych jak i galowych. W roku bieżącym z powodu pandemii koronawirusa przeprowadzono go z zastosowaniem wszelkich obowiązujących obostrzeń sanitarnych, skrócono o jeden dzień. Odbyły się tylko warsztaty dla instruktorów i choreografów w jeden dzień – 16 października warsztatowe z zakresu folkloru krośnieńskiego. Zrezygnowano z uroczystości gali finałowej i koncertu finalistów.

Witojcie kochani, witojcie kochani i bądźcie nam tu radzi...

Organizatorzy stanęli na wysokości zadania, wbrew wszelkim przeszkodom i utrudnieniom oraz ze świadomością o ogromnej odpowiedzialności za zdrowie uczestników. Przyświecały przedsięwzięciu następujące główne cele:

  • poprzez bezpośredni kontakt z pieśnią, tańcem i muzyką rozwijać wrażliwość artystyczną wykonawców i widzów,
  • rozwijać współpracę kulturalną oraz wymianę doświadczeń artystycznych między zespołami uczestniczącymi w przeglądzie,
  • pielęgnować lokalne tradycje i przekazywać jej wzory dzieciom i młodzieży.

Konkurs dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Sportu w Warszawie. Patronat nad Konkursem objął Marszałek Województwa Podkarpackiego.
Uroczystego otwarcia Konkursu i powitania członków Komisji Konkursowej dokonał dyrektor WDK w Rzeszowie Damian Drąg. To debiutancki Konkurs Dyrektora.

We współpracy z Dyrektorem GCKSiR Gminy Świlcza zs. w Trzcianie Adamem Majką, przy współudziale doświadczonego konferansjera, zadziwiającego wszystkich znawstwem polskiego folkloru i gwar ludowych Czesława Drąga, przeglądy przebiegały sprawnie.

Miłym akcentem był udział w części oficjalnej wójta Gminy Świlcza Adama Dziedzica. W krótkich serdecznych słowach powitał gości i uczestników realnych oraz wirtualnych, złożył życzenia miłych przeżyć i wrażeń artystycznych, apelując o przestrzeganie zasad reżimu sanitarnego w trosce o zdrowie i życie każdego. Sympatycznym akcentem było także wręczenie zasłużonym w organizację poprzednich konkursów miłośnikom i promotorom artystycznej sztuki ludowej, statuetki pamiątkowej, miniatury oryginalnie zdobionej „Skrzyni Wiannej”.

Otrzymali ją z rąk dyr. D. Drąga: em. dyr. WDK Marek Jastrzębski, em. instruktor WDK Czesław Drąg, wóit gminy Świlcza Adam Dziedzic, dyr. GCKSiR zs. w Trzcianie Adam Majka (porządek ajfabetyczny nazwisk).

W Trzcianie pod Rzeszowem na deskach nowoczesnej sceny w sali widowiskowej GCKSiR rywalizowało 11 grup, w tym jedna dziecięca oraz 10 par tanecznych, z ludowych zespołów pieśni i tańca z 4 województw: małopolskiego, wielkopolskiego, świętokrzyskiego i podkarpackiego. Z powodu pandemii Konkurs odbył się w formule hybrydowej. Większość zespołów przysłała swój program na filmach. Na żywo wystąpili jedynie reprezentanci Podkarpacia.

Województwo małopolskie reprezentowali:

  • Zespół Pieśni i Tańca im. A. Markiewicz z Bukowca Górnego,
  • Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Pieniny” z Krościenka n. Dunajcem,
  • „Rożnowska Dolina” – zespół z Gródka n. Dunajcem,
  • „Lipniczanie” Zespół Regionalny,
  • „Grupa Regionalna” – Łososina Dolna k. Nowego Sącza,
  • „Mystkowianie” – GCK w Mystkowie.

Z woj. świętokrzyskiego wystąpili online artyści amatorskiego zespołu artystycznego z Bliżyna.

Podkarpacie chwaliło się następującymi zespołami:

  • Zespół Pieśni i Tańca „Hanka” z Głogowa Młp.,
  • „Markowianie” z Markowej,
  • „Kłosowianie” Zespół Domu Kultury w Strzyżowie,
  • „Wesele Krzemienieckie” Zespół z Czarnej k. Łańcuta,
  • Kapela „Ola” z Kolbuszowej Górnej.

...Choćbyś bidy zażywoł, bedzieś huloł i śpiwoł...

Kultura ludowa Rzeszowszczyzny – podobnie jak kultura innych regionów Polski – ulegała na przestrzeni wieków różnorodnym zmianom. Największy rozkwit kultury nastąpił pod koniec XIX wieku, kiedy mimo pozostawania pod zaborem Austrii Galicja miała autonomię. Mimo procesów unifikacyjnych zachodzących we współczesnym świecie nasza kultura i tradycja została dotąd zachowana przez jej mieszkańców. Łączą oni nowoczesność z dawnym stylem, np. w stroju, muzyce, rzeźbie. Bardzo ważnym czynnikiem wpływającym na zachowywanie i popularyzowanie kultury ludowej Rzeszowszczyzny jest przekonanie jej rdzennych mieszkańców o ogromnej wartości kultury przodków.

Jednym z elementów wyróżniających nas od innych regionów Polski jest gwara. To odmiana polszczyzny, w której pozostało wiele archaizmów staropolskich, sąsiadujących z licznymi naleciałościami. Odrębność regionalną podkreśla strój rzeszowski.

Cechą charakterystyczną naszego folkloru jest również muzyka i taniec. Nasi mieszkańcy mają we krwi talent muzyczny. Nie tylko wyśpiewują przyśpiewki, ale także grają charakterystyczne melodie, do których używają głównie skrzypiec, trąbek i basów. Od najmłodszych lat dzieci uczą się folkloru. Melodię ma się w duszy jak krew w żyłach, ona harmonizuje ruchy ciała do rytmu w tańcu, nadaje sprężystość nogom, całemu ciału.

Z roku na rok w kapelach i zespołach ludowych obok dojrzałych muzyków gra coraz więcej młodych pasjonatów, w tym dziewcząt. To dowód, że muzyka ludowa żyje i rozwija się w młodym pokoleniu. Wierzę, że ta muzyka będzie dla wielu młodych ludzi przyczynkiem do świadomego poznawania bogactwa kultur.
 


 
PROTOKÓŁ Z POSIEDZENIA JURY

36. OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU TRADYCYJNEGO TAŃCA LUDOWEGO
WDK Rzeszów, 17 października 2020 r.

Jury w składzie:

  • dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel – etnograf, pracownik Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, przewodniczący jury,
  • dr hab. Tomasz Nowak – etnomuzykolog, antropolog tańca, pracownik Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego,
  • dr Jadwiga Bär – pedagog, instruktor-choreograf ZPiT UR „Resovia Saltans”,
  • mgr inż. Alina Kościółek-Rusin – wieloletni kierownik i choreograf artystyczny ZPiT Połoniny,

po obejrzeniu 11 grup tanecznych w tym jednej grupy dziecięcej oraz 10 par tanecznych z 4 województw (małopolskiego, świętokrzyskiego, podkarpackiego, wielkopolskiego) postanowiło przyznać następujące nagrody i wyróżnienia.

W kategorii grup tanecznych:

1. Wyróżnienie otrzymuje Grupa Regionalna Michalczowa z Michalczowej, woj. małopolskie
2. Równorzędne wyróżnienie otrzymuje Zespół Regionalny Wesele Krzemienickie z Krzemienicy, woj. podkarpackie
3. Równorzędne wyróżnienie otrzymuje Zespół Pieśni i Tańca Hanka z Głogowa Młp., woj. podkarpackie
4. Równorzędne wyróżnienie otrzymuje Zespół Regionalny Mystkowianie z Mystkowa, woj. małopolskie
5. Trzecią nagrodę otrzymuje Zespół Regionalny im. Anny Markiewicz z Bukówca Górnego, woj. wielkopolskie
6. Równorzędną trzecią nagrodę otrzymuje Regionalny Zespół Pieśni i Tańca Markowianie z Markowej, woj. podkarpackie
7. Drugą nagrodę otrzymuje Regionalny Zespół Pieśni i Tańca Pieniny z Krościenka n. Dunajcem, woj. małopolskie
8. Równorzędną drugą nagrodę otrzymuje Zespół Pieśni i Tańca Kłosowianie ze Strzyżowa, woj. podkarpackie
9. Równorzędną drugą nagrodę otrzymuje Zespół Regionalny Rożnowska Dolina z Gródka n. Dunajcem, woj. małopolskie
10. Pierwszą nagrodę otrzymuje Zespół Regionalny Lipniczanie z Lipnicy Wlk., woj. małopolskie

W kategorii par tanecznych:

1. Wyróżnienie otrzymali: Ewa i Mariusz Bulanda – Zespół Regionalny Lipniczanie, woj. małopolskie
2. Równorzędne wyróżnienie otrzymali: Małgorzata i Ryszard Woźny – Zespół Regionalny im. A. Markiewicz, woj. wielkopolskie
3. Równorzędne wyróżnienie otrzymali: Zygmunt Wiśniewski i Beata Żak z woj. świętokrzyskiego
4. Trzecią nagrodę otrzymali: Zenon i Marta Buk – Zespół Regionalny Wesele Krzemienickie, woj. podkarpackie
5. Równorzędną trzecią otrzymali: Wioleta i Włodzimierz Szulc – Zespół Regionalny im. A. Markiewicz, woj. wielkopolskie
6. Drugą nagrodę otrzymali: Maria Jaworecka i Aleksander Zieleń – Zespół Regionalny Lipniczanie, woj. małopolskie
7. Równorzędną drugą nagrodę otrzymali: Artur Majerczyk i Agata Sobkowiak – Regionalny Zespół Pieśni i Tańca Pieniny, woj. małopolskie
8. Równorzędną drugą nagrodę otrzymali: Ewa Leśniak i Marian Ciebiera – Zespół Pieśni i Tańca Kłosowianie, woj. podkarpackie
9. Pierwszą nagrodę w wysokości 900 zł otrzymali: Robert Majerczyk i Bożena Kowalczyk – Regionalny Zespół Pieśni i Tańca Pieniny, woj. małopolski
10. Równorzędną pierwszą nagrodę otrzymali: Joanna i Artur Szlachetka z Kolbuszowej Górnej, woj. podkarpackie

W Kategorii „Taneczne zabawy dziecięce”:
ufundowano nagrody Dyrektora Wojewódzkiego Domu Kultury w Rzeszowie dla Grupy Dziecięcej – Zespół Małolipnicanie z Lipnicy Małej, woj. małopolskie.

Wszystkie nagrody zostały ufundowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Zarząd Województwa Podkarpackiego.

Uwagi:
Członkowie Komisji pragną serdecznie podziękować organizatorom za zaangażowanie i determinację za zorganizowanie i sprawne przeprowadzenie 36. Ogólnopolskiego Konkursu Tradycyjnego Tańca Ludowego mimo niesprzyjającej sytuacji związanej z pandemią. Konkurs odbył się z zachowaniem obowiązującego reżimu sanitarnego, bez udziału publiczności. Komisja oglądała konkursowe prezentacje w formie nagrań. Dziękujemy nielicznym wykonawcom którzy przybyli na Konkurs osobiście. Zespoły prezentowały wyrównany poziom dlatego komisja przyznała wiele równorzędnych nagród. Komisja z zadowoleniem przyjęła transmisję online. Komisja wyraża radość, że wśród wykonawców pojawiło się wiele młodych osób.

Jury stwierdza wysoki poziom prezentacji przy zróżnicowaniu regionalnym występujących zespołów i par tanecznych. Wszyscy wykonawcy starali się ukazać tradycyjne wartości oraz specyfikę regionalną prezentowanego folkloru w tańcach, muzyce, strojach, a także w zwyczajach i obyczajach tanecznych.

Podkreśla się iż idea konkursu nawiązuje do Zaleceń Konwencji UNESCO z 2003 roku w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wzmocnienie poczucia tożsamości kulturowej grup regionalnych stanowi główne przesłanie spotkań konkursowych. Przy tej okazji wykonawcy i odbiorcy konfrontują wartości własnego dziedzictwa w różnorodnym kontekście kulturowym. Festiwal spełnia ważną rolę edukacyjną i promującą kulturę regionów Polski.

Szczególne podziękowania Jury kieruje pod adresem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Zarządu Województwa Podkarpackiego za przyznanie środków finansowych na realizację imprezy, która ma ogromne znaczenie dla pielęgnowania polskiego dziedzictwa kulturowego w skali kraju i regionu.

Dziękujemy serdecznie wieloletniemu prezenterowi Czesławowi Drągowi za profesjonalne i barwne prowadzenie Konkursu. Wyrażamy uznanie i podziękowanie Dyrekcji i pracownikom placówek organizujących konkurs: dyrektorowi Wojewódzkiego Domu Kultury w Rzeszowie Damianowi Drągowi oraz Adamowi Majce dyrektorowi Gminnemu Centrum Kultury Sportu i Rekreacji w Świlczy zs. w Trzcianie.

(Podpisy członków Jury)

...Żegnojcie nom wszyscy, byliście nom radzi
a niechaj muzyka dali nos prowadzi!...

Charakter Konkursu, którego uczestnikami są amatorskie grupy folklorystyczne od kilku lat dopełniają grupy dziecięce i solistyczne pary taneczne. Uczestnicy prezentują program autentyczny, wierny tradycyjnym wykonaniom.

Zabrakło w br. tego, że nie było zarówno przepięknego, rozśpiewanego i barwnego korowodu wykonawców, maszerującego przez centrum Trzciany do kościoła parafialnego pw. św. Wawrzyńca, w którym to corocznie celebrowali Mszę św. i w sposób liturgiczny oraz zdobny na ludowo uczestniczyli w nabożeństwie. To były niezapomniane przeżycia i wzruszenia nie tylko dla członków zespołów. Zawsze witał ich i serdecznie przyjmował proboszcz trzciańskiej parafii ks. dr Janusz Winiarski. Tutejsi parafianie w niedzielę „konkursową” wybierali uczestnictwo właśnie w tej Mszy św., co ich Goście.

Z uwagi na przeciwności pandemiczne nie pokazaliśmy dumnie, że jesteśmy razem – w pracy, modlitwie i zabawie, że muzyka, śpiew i taniec to najpiękniejsze języki tego świata, języki nadziei. Musiała zadowalać każdego chętnego przynajmniej namiastka „wspólnoty ludowej” przez ekran komputera. Zabrakło sobotniego wieczoru integracyjnego i wystąpień wykonawców z różnych zespołów, śpiewów, gadek gwarowych zabaw ludowych. Wychodziła, mimo różnic terytorialnych – jedność, w której jest moc, siła i radość. To właśnie one oddawały specyfikę, swojskość i niepowtarzalny klimat Konkursu.

Ogólnopolski Konkurs Tradycyjnego Tańca Ludowego to propozycja godna polecenia wszystkim. Zarówno tym tęskniącym za tradycją, jak i tym, którzy lubią bawić się kolorowo, wesoło i z przytupem. Tańce, śpiewy, hulanki, swawole, regionalna kuchnia, serdeczność i przyjaźń – cóż więcej dodać? Może tylko cichutko i przekornie.

Do zobaczenia za rok, ale bez pandemii.

Tekst: Zofia Dziedzic

____________________________________________________

Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć ...

 


Drukuj   E-mail